یک کارشناس مسائل اوراسیا: عضویت ایران در شانگهای یک پیام جدی برای غرب است

خبرگزاری مهر، گروه سیاست- محمد مهاجرانی: سازمان شانگهای در سال ۱۹۹۶ توسط رهبران چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان با هدف برقرار کردن موازنه در برابر نفوذ آمریکا و ناتو در منطقه، پایه‌گذاری شد. اندکی بعد، ازبکستان هم به این سازمان پیوست و این سازمان رسماً به «سازمان همکاری شانگهای» تغییر نام داد.

در طول مدت زیست این سازمان بین المللی، کشورمان چند بار برای عضویت اقدام کرد که در نهایت در سال ۱۳۸۴ به عنوان عضو ناظر و در سال ۱۴۰۰ به عنوان عضو اصلی در این سازمان پذیرفته شد. این موضوع را اولین بار «علی شمخانی» دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان در صفحه شخصی خود در توئیتر اعلام کرد و چند هفته بعد در روز دوشنبه ۲۲ شهریور، سعید خطیب‌زاده سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوال خبرنگار مهر، از سفر قریب‌الوقوع رئیس جمهور به تاجیکستان برای شرکت در بیست‌ویکمین اجلاس سران سازمان شانگهای خبر داد و درباره احتمال عضویت کشورمان در این سازمان، گفت: درخواست ایران در نشست شانگهای در دوشنبه بررسی می‌شود و امیدواریم بررسی به نتیجه‌ای که انتظار داریم ختم شود.

عضویت ایران در شانگهای یک پیام جدی برای غرب است

یک کارشناس مسائل اوراسیا هم در گفتگو با خبرنگار مهر، حضور رئیسی در این اجلاس را یک فرصت قابل توجه برای پیشبرد سیاست خارجی دولت جدید ایران دانست و تاکید کرد: نزدیکی ایران به کشورهای عضو سازمان شانگهای می‌تواند یک پیام جدی به طرف‌های غربی مبنی بر اینکه ایران قصد دارد سیاست نگاه به شرق و اولویت همکاری با همسایگان را به شکل جدی دنبال کند، باشد.

شعیب بهمن می‌گوید: در عین حال برای غربی‌ها نیز می‌تواند این برداشت را ایجاد کند که سیاست اعمال فشار و در انزوا قرار دادن ایران، یک سیاست شکست خورده است.

به این ترتیب، حجت‌الاسلام رئیسی روز پنج‌شنبه هفته گذشته برای انجام یک سفر سه روزه، تهران را به مقصد دوشنبه ترک کرد و سپس با استقبال «قاهر رسول‌زاده»، نخست وزیر تاجیکستان، وارد این کشور شد.

ضربه اول به تحریم‌ها ازدوشنبه/پایان بهانه‌تراشی‌های ظریفِ«روحانی»

رئیسی پیش از ترک تهران نیز مجدداً بر نگاه ویژه دولت به توسعه روابط با همسایگان تاکید کرد و گفت: سفر تاجیکستان به دعوت آقای رحمان برای شرکت در اجلاس شانگهای صورت می‌گیرد. ما برای همکاری‌های منطقه‌ای اهمیت زیادی قائل هستیم و سازمان شانگهای یکی از آن سازمان‌های فعال، منطقه‌ای است.

رئیس جمهور را در این سفر، وزرای امور خارجه، نیرو، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و دادگستری و همچنین رئیس دفتر رئیس جمهور، همراهی می‌کردند.

یک موضوع قابل تحسین در ترکیب هیئت اعزامی

نکته جالب دیگر از ترکیب هیئت عالی‌رتبه اعزامی کشورمان، حضور یکی از نمایندگان اصلاح‌طلب و همچنین اهل تسنن مجلس شورای اسلامی بود؛ به نظر می‌رسید «جلیل رحیمی جهان‌آبادی» نماینده مردم تربت‌جام به نمایندگی از بهارستان‌نشینان عازم این سفر شده بود.

ضربه اول به تحریم‌ها ازدوشنبه/پایان بهانه‌تراشی‌های ظریفِ«روحانی»

رئیسی و هیئت همراه هنوز از راه نرسیده بودند که تنور دیپلماسی اجلاس را داغ کردند و ملاقات‌های دوجانبه و چندجانبه بین رؤسای جمهور و همچنین سایر اعضای هیئت‌های سیاسی شکل گرفت.

رئیس جمهور در ساعات اولیه حضور در دوشنبه با رؤسای جمهور بلاروس و ازبکستان و همچنین نخست وزیر پاکستان دیدار کرد. توسعه روابط اقتصادی نیز، محور اول مذاکرات رئیسی با همتایان خود بود که البته با توجه به تأکیدات وی بر اولویت قرار گرفتن همسایگان در مناسبات دیپلماتیک آینده، این موضوع امر طبیعی تلقی می‌شد.

ضربه اول به تحریم‌ها ازدوشنبه/پایان بهانه‌تراشی‌های ظریفِ«روحانی»

رئیسی همچنین در دیدار با «عمران خان»، نخست وزیر پاکستان از فرصت استفاده کرد و بار دیگر ضمن تاکید بر لزوم برقراری صلح و ثبات در افغانستان، به بیان مواضع کشورمان نسبت به بحران افغانستان پرداخت.

اولین همراهی «امیرعبداللهیان» و «علی باقری»

امیرعبداللهیان دیپلمات شماره یک کشورمان نیز در تکاپو بود و همراه با معاون سیاسی جدیدش، علی باقری، جلسات فشرده‌ای را برگزار کرد. در یک ابتکار دیپلماتیک مهم نیز نشست چهارجانبه وزرای امور خارجه ایران، پاکستان، چین و روسیه در خصوص موضوع افغانستان برگزار شد که پس از صدور بیانیه چهارجانبه که نزدیکی ملموسی به مواضع تهران دارد و همچنین استقبال سایر اعضا از استمرار برگزاری نشست صلح با موضوع افغانستان در تهران، آشکار شد که هیئت ایرانی در این مذاکرات دست برتر را داشت.

جمعه اجلاس سران برگزار و مقرر شد، علاوه بر پذیرش کشورمان به عنوان عضو اصلی در این سازمان، رؤسای کشورهای حاضر نیز به ایراد سخنرانی بپردازند.

ضربه اول به تحریم‌ها ازدوشنبه/پایان بهانه‌تراشی‌های ظریفِ«روحانی»

پیش از شروع اجلاس سران، رئیس جمهور ترجیح داد با رؤسای جمهور قزاقستان و ترکمنستان و همچنین نخست وزیر ارمنستان دیدار و گفتگو کند. در این دیدارهای دو جانبه، رئیسی مجدد بر بهبود روابط اقتصادی و همچنین ظرفیت‌های تجاری دوجانبه تاکید کرد.

سخنرانی رؤسای کشورهای عضو در این سازمان پیش از ظهر جمعه ۲۶ شهریورماه آغاز شد و رؤسای جمهور چین و روسیه بر عضویت دائم ایران تاکید کردند.

سخنرانی رئیس جمهور حوالی ساعت ۱۳ روز جمعه آغاز شد و رئیسی در ابتدا از «امامعلی رحمان» برای میزبانی کشورش از این اجلاس و همچنین سایر اعضا برای عضویت ایران تشکر کرد.

رئیسی بر روبه زوال بودن سلطه‌طلبی و یکجانبه‌گرایی در نظام بین‌الملل و همچنین حرکت به سوی چند قطبی شدن و بازتوزیع قدرت به سود کشورهای مستقل تاکید و حفظ و تقویت صلح در قاره آسیا را به عنوان یک ضرورت توصیف کرد و از ایران به عنوان نقطه اتصال جنوب و شمال اورسیا از طریق کریدور شمال – جنوب نام برد.

ضربه اول به تحریم‌ها ازدوشنبه/پایان بهانه‌تراشی‌های ظریفِ«روحانی»

وی تحریم یا تروریسم اقتصادی را مهم‌ترین ابزار سلطه طلبان برای تحمیل اراده به دیگران دانست و با بیان اینکه تروریسم اقتصادی از موانع کلیدی پیشبرد همگرایی منطقه‌ای است، می‌گوید: سازمان همکاری شانگهای به طراحی ساختارها و مکانیسم‌های مقابله جمعی با تحریم نیاز دارد. تحریم‌های یکجانبه تنها علیه یک کشور نیست بلکه همانگونه که در سال‌های اخیر روشن شده تعداد بیشتری از کشورهای مستقل بویژه اعضای سازمان را در بر می‌گیرد. طراحی مکانیسم‌های مقابله جمعی با تحریم‌های یکجانبه در قالب این سازمان اهمیت و ضرورت دارد.

مسئولیت بحران افغانستان با آمریکا است

بحران افغانستان نکته دیگری بود که سکاندار دستگاه اجرا در این اجلاس به آن پرداخت و بر تشکیل حکومتی فراگیر، همه شمول و مستقل در افغانستان تاکید کرد.

پس از پایان این اجلاس، امیرعبداللهیان در صفحه شخصی خود در توئیتر از تأیید سند عضویت کشورمان خبر داد و نوشت: با کمال خرسندی اکنون سند عضویت دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری شانگهای در شهر دوشنبه با حضور رئیس‌جمهور کشورمان به تأیید سران رسید. این عضویت راهبردی تأثیر مهمی بر روند همکاری‌های همه جانبه ایران در راستای سیاست همسایگی و آسیا محور دارد.

خبرگزاری مهر

دیدگاهتان را بنویسید

*